Het was vooreerst belangrijk dat er een IPA werd gesloten als vertrouwensherstellend teken, zowel naar de bedrijfs- als naar de werknemerswereld toe maar bij uitbreiding ook naar de volledige maatschappij.

Alle organisaties, zowel van werkgevers- als van werknemerszijde, hebben het ontwerp van interprofessioneel akkoord 2017-2018 goedgekeurd. En dan nog met comfortabele meerderheden. Het is ooit anders geweest. We moeten tot 2009 terug in de tijd gaan of vier IPA’s om het laatste akkoord te vinden dat door iedereen werd goedgekeurd. De ene keer was er eerst een akkoord maar werd het nadien bij de consultaties door sommige mandaatgevers verworpen. De andere keer was er helemaal geen akkoord met alle partijen mogelijk. En dan moest de regering wel de fakkel overnemen. Stilaan waren de sociale partners zichzelf buitenspel aan het zetten. En dit straalde ontegensprekelijk ook af op de sociale relaties op de andere niveaus.


Een akkoord met alle organisaties met een ruime meerderheid : moeten we ons nu zorgen maken of niet?

Bij sociaal onderhandelaars bestond destijds een oude overtuiging dat wanneer een akkoord met een (te) ruime meerderheid wordt goedgekeurd, er slecht onderhandeld was geweest. Ofwel was de ene partij niet veeleisend genoeg geweest, ofwel de andere partij te inschikkelijk.

Ik ben van mening dat dit een uitgangspunt is uit de 20ste eeuw, daterend van het tijdperk waarin sociaal overleg beschouwd werd als een spel tussen twee opponenten. Waar het er voor de ene op aan kwam om zoveel mogelijk af te pitsen van de andere, en voor de andere om zo weinig mogelijk toe te staan aan de ene. Dit model is voorbijgestreefd. Het model van de 21ste eeuw is er een waarbij men met wederzijds begrip en respect zoekt naar gemeenschappelijke belangen op de wat langere termijn. Dit is een model van sociaal overleg van en voor de toekomst.

Kunnen we nu stellen dat het huidige IPA aan dit nieuwe model beantwoordt?

Zonder meteen victorie te kraaien, is het antwoord a priori positief. Het was vooreerst belangrijk dat er een IPA werd gesloten als vertrouwensherstellend teken, zowel naar de bedrijfs- als naar de werknemerswereld toe maar bij uitbreiding ook naar de volledige maatschappij.

Het bevat bovendien moedige beslissingen die nog niet zo lang geleden als ondenkbaar werden beschouwd. Zo worden de instapmogelijkheden voor SWT (het vroegere brugpensioen) langzaam maar resoluut afgebouwd.

Ten slotte voorziet het akkoord de aanpak van een aantal – vergeef me de ietwat te zwaarwichtige woordkeuze, maatschappelijke uitdagingen. Dit is belangrijk. De sociale partners gaan zich buigen over enkele thema’s die sowieso in onze sociaal-economische omgeving leven en aan belang zullen toenemen maar die ook niet in een vingerknip op te lossen zijn. Het zijn onderwerpen zoals burn-out, arbeidsorganisatie, digitalisering, mobiliteit en, niet in het minst, een beter en sterker sociaal overleg. Of de sociale partners zullen slagen in hun opzet, is niet gegarandeerd, maar zoals steeds is de enige zekerheid dat er niets verandert als men er niet aan durft te beginnen.

Stephan Vanhaverbeke
Director Social Affairs