De voorbije weken kwam u te weten wat het concept circulaire economie precies inhoudt. Maar waarom heeft iedereen nu eigenlijk de mond vol van die circulaire economie? Voor welke problemen biedt ze een oplossing? Op welke maatschappelijke trends speelt ze in?

Door een groeiende bevolking en toenemende welvaart in de wereld stijgt de vraag naar producten, en dus naar grondstoffen. Komt daarbij nog eens dat de grondstofvoorraden ongelijk verdeeld zijn over onze planeet en dat sommige landen beschikken over grondstofmonopolies. Denk bijvoorbeeld aan de macht van China, dat instaat voor ruim 90% van de productie van zogenaamde zeldzame aardmetalen die cruciaal zijn in elektronica, elektrische voertuigen en windmolens.

Na een eeuw van stelselmatig dalende grondstofprijzen, zijn we sinds 2000 in een periode van onvoorspelbare en – indien we abstractie maken van de dips als gevolg van oa. de economische crisis – stijgende grondstofprijzen.

Bron: McKinsey Commodity Price Index

Prijsfluctuaties en leveringsonzekerheid vormen een risico voor de handel en voor onze industrie. Hierdoor wordt het steeds belangrijker om de beschikbare en veelal eindige grondstoffen zo efficiënt mogelijk te gebruiken.

België, dat grotendeels afhankelijk is van de import van grondstoffen, is extra kwetsbaar. Maar tegelijkertijd hebben we alles in huis om deze grondstoffenuitdaging om te buigen tot een kans voor ons bedrijfsleven.

Volgens McKinsey zouden circulaire economiemaatregelen zoals afvalpreventie, ecodesign of hergebruik voor de bedrijven in de EU kunnen leiden tot een nettobesparing van €600 miljard, of 8 % van hun jaarlijkse omzet.Tegelijkertijd kan hiermee de jaarlijkse emissie van broeikasgassen met 2 tot 4 % worden teruggebracht. (1)

Op basis van een methodologie ontwikkeld door het Nederlandse onderzoeksbureau TNO, hebben we de economische impact berekend van een scenario waarin, door maatschappelijke verschuivingen en beleidsmaatregelen, meer wordt ingezet op de circulaire economie. De resultaten zijn opmerkelijk. De Belgische economie zou immers tegen 2020 alles bij mekaar 36 000 extra banen en 3,6 miljard € extra toegevoegde waarde kunnen creëren indien dit scenario wordt gerealiseerd. Dat is een stijging van 0,79% van de Belgische werkgelegenheid en van 1,04% van het Belgische BBP. Niet onbelangrijk voor Agoria en voor onze leden is dat respectievelijk 20.000 van die banen en 1,8 miljard € van die toegevoegde waarde afkomstig zal zijn van productiebedrijven uit de technologische industrie. Dit zou een extra groei van 6,4% betekenen in onze sector. (2)

En wat is voor een individueel bedrijf de business case voor het introduceren van een circulair bedrijfsmodel?

Materiaalkosten vertegenwoordigen 50 tot 60% van de totaalkosten voor een gemiddeld technologiebedrijf, veel meer dan de circa 10% voor directe arbeidskosten. Uit een steekproef van Vlaamse bedrijven (3) blijkt dat gemiddeld 18% van de aangekochte grondstoffen uiteindelijk niet in een verkoopbaar product terecht komt. Het verlies aan grondstoffen met 10% terugdringen, levert gemiddeld 2% meer winst op.

Circulaire bedrijfsstrategieën reduceren niet enkel het verbruik van grondstoffen, de productie van afval en de hiermee gepaard gaande kosten. Ze kunnen ook helpen om nieuwe markten aan te boren en ze dragen bij tot innovatie.

Neem het voorbeeld van Nearly New Office Furniture (NNOF), een groeiende onderneming die lokaal duurzame meubelen produceert, en ontstaan is uit een verhuisservicebedrijf. Bij de installatie van nieuwe meubelen, neemt de verhuisfirma de oude meubelen terug mee. Men begon het absurd te vinden van vrachtwagen na vrachtwagen gebruikte meubelen weg te gooien. Vandaag worden de meubelen opgehaald, de onderdelen gedemonteerd, grondig bewerkt en geherassembleerd tot Nearly New kantoormeubilair.

Circulaire business modellen laten ook toe om in te spelen op veranderende klantenwensen. Zowel directe klanten als de samenleving hechten in toenemende mate belang aan nieuwe kernwaarden: socialer, digitaler, duurzamer. De moderne, digitale consument geeft minder om bezit en maakt meer en meer gebruik van een product of dienstverlening zonder het zelf te hoeven hebben.Overheden, met hun aankopen goed voor meer dan 15% van het BBP, zetten in op duurzaam aankopen. Circulaire producten en diensten spelen perfect in op deze trends in de samenleving.

Lees ook de eerdere artikels in deze reeks die ingaan op hoe het uitbreiden van uw portfolio met ‘reman’ producten en het combineren van een product met het aanbieden van een dienst (zogenaamde product-dienstcombinaties) u toelaten meer flexibel in te spelen op de vragen van uw klanten, hen meer toegevoegde waarde te bieden en hen zo aan u te binden :

Kortom, circulaire economie is ‘hot’ omdat ze business én ecologische voordelen biedt. De toonaangevende auteur Michael E. Porter heeft het over “creating shared value”. Bedrijven gaan door het maatschappelijke en ecologisch belang te dienen juist geld verdienen.

Maar het wordt nog een hele opgave om de kansen die de circulaire economie biedt te realiseren. Zo zijn investeringen nodig en moet de overheid obstakels in de wetgeving wegwerken. In één van de volgende bijdrages in deze reeks gaan we in op het beleid in ontwikkeling en de prioriteiten van de Belgische technologische industrie.

(1) Bron: Europese Commissie, http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-15-6204_en.htm.

(2) Berekeningen op basis van een methodologie ontwikkeld door TNO (zie TNO, 2013, Kansen voor een circulaire economie in Nederland).

(3) Materialenscan door OVAM en Agentschap Innoveren en Ondernemen, http://www.materialenscan.be.