Voor sommigen lijken economische sancties een ver-van-mijn-bed-show maar dat is niet per sť het geval. Voor exporterende bedrijven die graag ook nieuwe markten betreden is het belangrijk op de hoogte te zijn van wat verboden maar vooral ook van wat wel toegelaten is.


Drie redenen waarom wetgeving inzake economische sancties voor u belangrijk zijn

  • Economische sancties betreffen niet alleen de internationale handel in wapens of defensie-gerelateerde goederen.
  • Economische sancties worden niet enkel aangenomen tegen landen als Noord-Korea, Iran of SyriŽ.
  • Overtredingen van wetgeving rond economische sancties kunnen ernstige gevolgen hebben betreffende imagoschade en worden bovendien strafrechtelijk vervolgd. Dit kan tot hoge boetes en gevangenisstraffen.

Economische sancties: context

Economische sancties worden aangenomen als poging om bepaalde veranderingen teweeg te brengen in de gedragingen, de handelingen of het beleid van bepaalde individueen of entiteiten. De gedragingen, de handelingen of het beleid dat men wil veranderen wordt in die gevallen meestal in strijd geacht met het internationaal recht en vaak specifieker met bepaalde burgerlijke en politieke rechten.

Om die veranderingen door te drukken kunnen sancties bepaalde individuen viseren. Dat kan gaan van leden van bepaalde regimes tot terroristen. Maar daarnaast kunnen er ook entiteiten geviseerd worden. Publieke entiteiten maar ook niet-statelijke entiteiten zoals terroristische organisaties.
Tot slot kunnen economische sancties er ook op gericht zijn om een economie of een bepaalde sector van de economie te treffen door investering of handel in die sector aan banden te leggen.

Sancties kunnen bestaan uit verschillende soorten maatregelen zoals:

  • Wapenembargo
  • Specifieke import- en exportbeperkingen (verbod of vergunningsplicht).
  • FinanciŽle beperkingen
  • Bevriezing van tegoeden.
  • Inreis- of visabeperkingen
  • ...

Men poogt bij het opleggen van economische sancties telkens om een evenwicht te vinden tussen enerzijds het behoud van goede levensomstandigheden voor de bevolking van de betrokken landen en anderzijds het treffen van de individuen en organisaties die men verantwoordelijk acht voor bepaalde schendingen van het internationaal recht. De zoektocht naar dat evenwicht verklaart waarom men in de loop der jaren steeds meer geŽvolueerd is van een algemene boycot naar meer gerichte sancties.

Economische sancties worden vaak†aangenomen binnen de VN-Veiligheidsraad. Dat veronderstelt 9 op 15 stemmen waarvan sowieso een instemming van al de permanente leden van de Veiligheidsraad die over een vetorecht beschikken (Verenigde Staten, Volksrepubliek China, Russische Federatie, Verenigd Koninkrijk en Frankrijk).
Sancties die op het niveau van de Verenigde Naties zijn aangenomen zijn o.a. de sancties tegen Noord-Korea, Iran, Islamitische Staat, ...

Daarnaast kunnen sancties ook†aangenomen†worden†binnen de schoot van de Europese Unie. Dat kan enerzijds zijn om uitvoering te geven aan sancties die werden aangenomen binnen de Veiligheidsraad maar anderzijds kan het ook gaan om sancties die de Europese Unie neemt op eigen initiatief. Het bekendste voorbeeld van dit laatste geval is momenteel ongetwijfeld het sanctieregime tegenover de Russische Federatie ten gevolge van de situatie in Oost-OekraÔne.
Het goedkeuren van sancties door de Europese Unie vereist de goedkeuring van alle 28 lidstaten.

Sanctieregimes uitgelicht: Iran en Russische Federatie

Iran

Het sanctieregime ten aanzien van Iran wordt sinds een tweetal jaar vooral onder de aandacht gebracht in verband met de opheffing ervan.

Toch blijft het van cruciaal belang om op de hoogte te zijn van uw verplichtingen als exporteur. Het is immers zo dat:

  • Niet alle sancties opgeheven zijn. Enkel de sancties met betrekking tot het nucleair programma van Iran zijn gedeeltelijk opgeheven. Er blijven nog steeds sancties van toepassing betreffende de schending van mensenrechten en de betrokkenheid bij terroristische activiteiten.
  • Ook onder de opgeheven sancties blijven er nog een aantal verplichtingen en verbodsbepalingen in voege voor exporteurs:
    • Er bestaat nog steeds een zwarte lijst van personen/entiteiten met wie het verboden blijft om zaken te doen.
    • Het is nog steeds verboden om bepaalde goederen uit te voeren: Kortweg gaat het om bepaalde goederen voor tweeŽrlei gebruik, wapens en defensiegerelateerde goederen, goederen die zouden kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van systemen voor de overbrenging van kernwapens.
    • Voor bepaalde goederen gelden bijkomende vergunningsverplichtingen doordat de instemming van de VN-Veiligheidsraad vereist is of de andere Europese lidstaten moeten worden ingelicht.

Voor meer uitgebreide info over het sanctieregime t.o.v. Iran kan u hier terecht.

Er geldt ook een uitgebreid Amerikaans sanctieregime ten opzichte van Iran dat ook Europese bedrijven kan impacteren.
Ingevolge het internationaal akkoord over het nucleair programma van Iran hebben de Verenigde Staten hun sancties ten aanzien van Iran ook gedeeltelijk opgeheven. De impact van de nog geldende sancties blijft echter aanzienlijk.. Hiervoor moet u bijzondere aandacht hebben als u Amerikaanse onderdelen, technologie of software gebruikt.
Verder is en blijft het onmogelijk om Amerikaans burgers te betrekken in de besluitvorming met betrekking tot export naar Iran of om betalingen te ontvangen in dollar.

Russische Federatie

De sancties t.a.v. de Russische Federatie zijn aangenomen ten gevolge van de situatie in Oost-OekraÔne waarbij de Russen er van verdacht worden om steun te verlenen aan verschillende gewapende separatische groeperingen.

Een eerste reeks sancties werd opgelegd in maart 2014 en betrof de reisbeperking voor en de bevriezing van de tegoeden van een reeks Russische en OekraÔense individuen die betrokken zouden geweest zijn bij de annexatie van de Krim. De lijst van die personen werd ondertussen verschillende keren uitgebreid.
Die eerste reeks sancties werd nadien uitgebreid door ook entiteiten te viseren. Bovendien werden ook een reeks programma's in Rusland die gefinancierd zouden worden met Europese middelen stopgezet.

Belangrijker voor bedrijven zijn de sancties die werden opgelegd na de crash van vlucht MH17. Deze tragedie was o.a. de aanleiding voor:

  • een wapenembergo;
  • een†verbod op de uitvoer van goederen voor tweeŽrlei gebruik naar militaire eindgebruikers;
  • beperken inzake de uitvoer van goederen, technologieŽn en diensten in de energiesector.

Daarnaast werd ook de toegang van 5 financiŽle staatsinstellingen tot de Europese kapitaalmarkt beperkt en werden er beperkingen ingevoerd voor de handel en de investeringen met de Krim en Sebastopol.

Impact van Amerikaanse sancties

Naast de sancties die zijn vastgelegd door de Verenigde Naties of de Europese Unie kunnen Belgische bedrijven ook geconfronteerd worden met de impact van Amerikaanse sancties. De Verenigde Staten doen immers beroep op het extraterritorialiteitsbeginsel waardoor zij hun sancties ook toepassen op individuen of entiteiten die niet binnen de Verenigde Staten acteren.
Ze kunnen hierbij bijvoorbeeld verbieden dat Amerikaanse burgers betrokken zijn bij bepaalde transacties, het gebruik van het Amerikaans financieel systeem en de Dollar verbieden of het exporteren van Amerikaans onderdelen, software of technologie aan banden leggen.

Banner R and S Event 2017

Wil je meer weten over hoe u uw eigen bevoorradingsketen kan controleren inzake economische sancties ťn goederen voor tweeŽrlei gebruik? Neem deel aan de workshop over het opzetten van Internal Compliance Programmes op het event Unboxing Rules & Standards op 19 oktober.