Met veel belangstelling zag ook Agoria’s expertenteam Algemene regelgeving hoe onlangs de juridische robot Lee & Ally op de wereld werd losgelaten. “Artificiële intelligentie wordt een interessante aanvulling op de expertise van juristen, maar zal hun werk nooit helemaal overnemen,” zegt Beatrice Vanden Abeele: “Elk juridisch advies is immers maatwerk, en dat geldt des te meer wanneer technologieën of businessmodellen zo snel evolueren dat de wetgeving soms achterloopt op de praktijk.”


Wie is Beatrice?

  • Licentiaat in de Rechten. Voltooide haar studies aan de universiteiten van Namen en Leuven met een Erasmusjaar in Spanje. Verwierf aansluitend nog een bijkomende specialisatie in Europees recht (Europacollege Brugge).
  • Kent door haar carrière bij Deloitte, de FOD Economie en advocatenkantoor Laga de bedrijfswereld, de administratie én de balie als haar broekzak.
  • Werkt bijna 7 jaar bij Agoria.
  • Heeft 4 kinderen tussen 4 en 13 jaar.
  • Houdt in haar schaarse vrije tijd vooral van lezen, koken en joggen.

 

Waarom heb je destijds het pleiten voor de rechtbank ingeruild voor een carrière bij Agoria? Hoe ziet jouw typische werkdag eruit?

Beatrice: De advocatuur is een uitstekende leerschool, maar op een gegeven ogenblik wilde ik toch terug dichter bij de bedrijven en meer multidisciplinair gaan werken. Dat heb ik bij Agoria gevonden: vanuit een gemengd team stellen we juridisch-technische expertise ten dienste van de lidbedrijven.

Voor mezelf betekent dat concreet een zeer diverse jobinhoud. Nu eens geef ik een lidbedrijf telefonisch, per e-mail of ter plaatse individueel advies over een juridische kwestie. Dan weer leg ik me toe op collectieve diensten ten behoeve van specifieke sectoren. De aard daarvan is heel divers: een stukje advies en informatieverstrekking, o.a. via de seminars die we geregeld organiseren; een stukje overleg in allerlei werkgroepen, bijvoorbeeld met het oog op sectorale standpuntbepaling over de inhoud en implementatie van wetgevende initiatieven; en een stukje bepleiting van die sectorale standpunten bij externe stakeholders.

Die contacten binnen een breed en ‘high-level’ netwerk maken de cirkel rond, want ze zorgen ervoor dat we zelf altijd heel snel en grondig geïnformeerd blijven over evoluties in de wetgeving. En die kennis komt dan weer de kwaliteit van onze individuele adviesverlening ten goede. Zo is Agoria o.a. lid van diverse werkgroepen van het VBO en van de Commissie voor de Mededinging, een adviescommissie op Belgisch niveau inzake mededingingsrecht. We zetelen in de Raad voor het Verbruik, de centrale adviesstructuur voor alle problemen inzake marktpraktijken en bescherming van de consument. En we zijn als bedrijfsjuristen uiteraard lid van het Instituut voor bedrijfsjuristen, dat binnen ons vakgebied een informatiebron van onschatbare waarde is.

"Mijn grootste voldoening haal ik uit individuele dienstverlening: in de meerwaarde die ik voor een lidbedrijf kan betekenen tijdens een onderhandeling waardoor een deal kan doorgaan, waardoor ik hem kan helpen een vergelijk te vinden of zijn aansprakelijkheid in een geschil te beperken,…"

 Noem eens enkele recente voorbeelden van wetgevende initiatieven waarrond jullie concrete acties hebben opgezet?

Beatrice: Via de Commissie voor de Mededinging hebben we meegeschreven aan het Belgische advies over de herziening van de clementierichtsnoeren en de omzetting van de EU-richtlijn inzake schadevorderingen die voortvloeien uit inbreuken op het mededingingsrecht. Of nog een ander voorbeeld: samen met het expertisecentrum Sociaal hebben we de belangen van onze bedrijven behartigd in het debat over de verstrenging van de wetgeving over het verbod op terbeschikkingstelling van personeel. In samenspraak met de bevoegde administraties hebben we ook een model van aannemingsovereenkomst met toegelaten instructies opgesteld. Dit is een heel pragmatisch en werkbaar document waar onze leden meteen mee aan de slag kunnen.

Veel Agoria-leden hebben een eigen juridische dienst of zijn client bij een advocatenkantoor. Hoe kunnen jullie ook voor die bedrijven het verschil maken met juridisch advies?

Beatrice: Met ons team hebben we in de eerste 9 maanden van dit jaar 1170 individuele vragen van lidbedrijven beantwoord en die zijn, in tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten, heel vaak afkomstig van ondernemingen met een interne jurist. Die bedrijven zijn op zoek naar kennis in een gespecialiseerde materie die ze zelf niet in huis hebben, naar een tweede opinie, of ze appreciëren het werk dat we hen kunnen uitsparen. Agoria heeft namelijk heel wat modelcontracten die we kant-en-klaar kunnen aanreiken. Een aanbod dat ook bij startersbedrijven op zoek naar voorbeelden van algemene voorwaarden en dergelijke sterk in de smaak valt, overigens. Bovendien strekt onze expertise zich uit over een breed spectrum van specialisatiedomeinen: overheidsopdrachten, privacywetgeving, vennootschapsrecht, mededingingsrecht, marktpraktijken,… Dat allemaal opvolgen is voor het gemiddelde bedrijf erg moeilijk. Een verschil met advocatenkantoren is dat Agoria, vanuit zijn sectorale kennis en de langetermijnrelatie met de lidbedrijven, vaak toch wel dichter bij de ondernemingen en hun specifieke bedrijfsvoering staat.

Wat is vandaag de grootste uitdaging in jouw vakgebied?

Beatrice: De razendsnelle technologische ontwikkelingen, in combinatie met het feit dat de wetgeving vaak trager is dan de realiteit. Van ons, juristen, vergt het veel creativiteit en een enorm anticipatievermogen om bij het opstellen van contractuele clausules duidelijke afspraken te voorzien over de afwikkeling van alle potentiële scenario’s, hoe vergezocht die vandaag misschien nog mogen lijken.

"De wetgeving evolueert vaak trager dan de realiteit. Van ons, juristen, vergt het veel creativiteit en een enorm anticipatievermogen om bij het opstellen van contractuele clausules duidelijke afspraken te voorzien over de afwikkeling van alle potentiële scenario’s."

Neem bijvoorbeeld de opkomende artificiële intelligentie. Die brengt juridische vraagstukken met zich mee die momenteel nog niet opgelost zijn door de wetgeving: wie is aansprakelijk als een robot of een zelfrijdende wagen een ongeluk veroorzaakt? Tot de wetgeving op dit punt glashelder is, zijn sluitende contractuele afspraken hierover des te belangrijker. Een ander voorbeeld is het ‘internet of things’. Machines die met elkaar communiceren genereren data, en die gegevens vertegenwoordigen een zekere waarde. Een fabrikant die een machine installeert bij een klant is daar natuurlijk in geïnteresseerd met het oog op onderhoud, maar misschien ook om zijn machines te optimaliseren en verder te commercialiseren. Maar wie is de eigenaar van die gegevens? Wie mag er wat precies mee doen? Wat gebeurt er als de relatie met de klant wordt stopgezet? Het zijn allemaal vragen die niet enkel de bedrijven, maar ook hun juridische adviseurs volop bezighouden…

Ben je bang van de toekomstige impact van artificiële intelligentie op je eigen beroep?

Beatrice: Niet echt. Juristen moeten maatwerk afleveren en dat zal altijd zo blijven. We zien nu al de eerste robots die juridisch advies verlenen, zoals Lee & Ally, maar het eigene aan ons vakgebied is dat elke situatie toch anders is en dat er bij elke situatie een individuele overweging moet gemaakt worden van de situatie zelf en van de partijen die erin betrokken zijn. Ik denk dat artificiële intelligentie nooit het menselijke interpretatievermogen overbodig zal maken. Ze zullen complementair worden.

Je sprak al over razendsnelle technologische ontwikkelingen die de bedrijven bezighouden, maar wat met de veranderende businessmodellen? Wat is bijvoorbeeld de juridische impact van het opkomende ‘product-as-a-service’-model?

Beatrice: Bij het ‘product-as-a-service’-model verkoopt een fabrikant niet langer een product, maar de dienst die zijn product levert. Dit model is interessant in het kader van de circulaire economie en bestond al langer voor roerende goederen, bijvoorbeeld printers die geleased worden. Maar tegenwoordig wordt het steeds vaker ook toegepast voor producten die echt in de infrastructuur van de klant geïncorporeerd worden. Denk bijvoorbeeld aan een fabrikant van lichtarmaturen die vandaag “licht” verkoopt: hij installeert wel de armaturen, maar blijft er zelf eigenaar van en neemt ze terug wanneer het contract ten einde loopt.

De installatie van dergelijke oplossingen vergt vaak een verregaande wijziging aan het gebouw van de klant. Dan moet er veel meer worden nagedacht over de juridische aspecten: welk soort contract is het hier (dienstverlening, verhuur inclusief dienstverlening,…)? Wat gebeurt er als de klant in financiële problemen zou komen en er beslag wordt gelegd op zijn onroerende goederen? Hoe wordt het fiscaal behandeld? Ook in dit domein zien we dat de wetgeving achterloopt op de praktijk, omdat dit een nieuwsoortige vorm van contracten is.

Wie over dit laatste thema meer wil weten, is overigens van harte welkom op het event ‘Unboxing Rules & Standards’ van Agoria’s expertisecentrum Regelgeving & Normalisatie op donderdag 19 oktober in Brussel. In de sessie Product as a service kunt u met experts in debat gaan over de bovenstaande vragen. Het doel is om op basis van de tijdens de sessie verkregen input, tot een checklist te komen van zaken waaraan bij ‘product as a service’-contracten zeker moet gedacht worden. Schrijf hier in!

Banner R and S Event 2017

 

Met welke vragen over ondernemingsrecht kunt u bij Beatrice en haar collega’s terecht? Enkele voorbeelden:

  • Nazicht van algemene voorwaarden, zijn deze afdwingbaar?
  • Ik ben op zoek naar een modelovereenkomst voor een samenwerking met een handelspartner.
  • Waar moet ik op letten als ik een beroep doe op een onderaannemer? Hebben jullie een model van aannemingsovereenkomst?
  • Hoe lang moet ik mijn contractuele documenten bewaren?
  • Wat is de waarde van een e-mail, scan,…? Is er een verschil indien we online gaan verkopen?
  • We willen een promotiecampagne voeren. Waar dien ik op te letten? Wat zegt de marktpraktijkenwet?
  • Welke garantie moeten we geven bij verkoop van onze producten. Kan ik mijn aansprakelijkheid beperken? Hoe lang moet ik wisselstukken beschikbaar houden?
  • Wie is eigenaar van de intellectuele eigendomsrechten in het kader van een samenwerkingsovereenkomst?
  • Hoe beëindig ik best een distributieovereenkomst?